« خداوند وعده خود را به شما ( در باره پيروزى بر دشمن در احد ) محقق ساخت ، در آن هنگام كه ( در آغاز جنگ ) دشمنان را به فرمان او مىكشتيد ، و اين پيروزى هم چنان ادامه داشت تا اينكه سست شديد ، و در كار خود به نزاع پرداختيد ، و بعد از آنكه ( به مطلوب خود رسيديد ) و آنچه را دوست مىداشتيد خداوند به شما نشان داد ، نافرمانى كرديد ، بعضى از شما خواهان دنيا بودند ، و بعضى خواهان آخرت ( با اين حال باز شما را از شكست كامل نجات داد ) و آنها را از شما منصرف ساخت تا شما را بيازمايد ، و شما را مشمول عفو خود قرار داد ، و خداوند نسبت به مؤمنان فضل و بخشش دارد » ( آل عمران آيه 152 ) . تعبيراتى مانند « فشلتم » ( سست شديد ) . « تنازعتم » ( به اختلاف پرداختيد ) . « عصيتم » ( نافرمانى كرديد ) . به خوبى نشان مىدهد كه آنها شرائط نصرت الهى و پيروزى بر دشمن را رها كردند ، در نتيجه به مقصود خود نرسيدند . آرى خداوند هرگز قول نداده است كه هر كس نام خود را مسلمان و سرباز اسلام نهاد ، و دم از جند اللَّه ، و حزب اللَّه زد ، در تمام صحنه‌ها بر دشمن غلبه كند ، اين وعده الهى مخصوص كسانى است كه از قلب و جان خواهان رضاى خدا و از نظر عمل در خط فرمان او باشند و تقوا و امانت را فراموش نكنند . نظير همين سؤال و جواب را در مورد « دعا » و « وعده اجابت » الهى نيز گفته‌ايم ( 1 ) . سپس در ادامه اين آيات هم براى دلدارى پيامبر ص و مؤمنان و تاكيد بر پيروزى ، و هم تهديد مشركان بى خبر مىگويد : « از آنها روى بگردان و آنها

--> ( 1 ) به جلد اول تفسير « نمونه » ذيل آيه 186 سوره « بقره » مراجعه فرمائيد .